Bir web sitesi tasarlamak istiyorsanız yada bilgisayarınıza server’ı kurarak sitenizi tasarladınız ve bunu online hale getirmek istiyorsunuz. Bunun için bir adet Domain ve Hosting almak zorundasınız. Bu hizmetler genelde 1 yıllık olarak alınırlar ve her yıl zamanı geldiğinde yenilenirler. Tabi domain ve hosting’i daha uzun süreli alabilirsiniz ama ilk denemenizse 1 yıllık en makulu olacaktır. Çünkü genelde bu servislerin fiyatları çok fazla yükselmez veya düşmez. Şimdi işin en başına gidelim ve domain ile hosting’in ne olduğunu anlatalım.

Domain (Alan Adı) Nedir?

Domain, web sitenizin internet üzerindeki adresi ve adıdır. Ziyaretçiler sizin sitenize girmek istediklerinde web tarayıcılarına bu ismi yazarak sizin sitenize ulaşırlar. Bu adresi almadığımızda (teknikte kiralamadığımızda) sitemizin bir ismi olmayacağı için kimse sitemize ulaşamaz.

Domainler, ip adresi diye tabir edilen (IP adresleri örnek olarak 123.123.12.4 türünden bir yapıya sahiptirler) bilgisayarların birbirini görmesini sağlayan numerik sistemi daha kolaylaştırmak ve numaraların zor akılda tutulacağı düşünülerek oluşturulmuş bir ifadedir. Örnek vermek istersek dincerdegre.com’a girerken siz tarayıcınıza bu sitenin alan adını yazarsınız, sistem o adı görüp onla ilişiklendirilmiş ip adresini tarayıcıya basar ama ziyaretçi ip adresini görmez, onun yerine alan adını yani www.dincerdegre.com ve alt dizinlerini görür.

Domain almak için bir Alan Adı Sağlayıcı şirket tercih edebilir veya hosting alacağınız şirketten bir domain kaydetmesini isteyebilirsiniz. Bu konunun üzerinde düşünecek olursak Domain name sitemizin performansı ile çok ilgili olmadığı için olabildiğince düşük fiyatlı bir şirketi seçmemiz en iyisidir. Hosting’den ayrılan yanı 1 yıllık kiralama sonucunda domain’imizi başka bir şirketten almak istersek Domain Transfer denilen şeyi yapmamız gerekmektedir. Bu da 1 domain parası kadar olacağından artıdan masraf yaratacaktır. O yüzden seçtiğiniz şirketin hizmetinin iyi olduğunu bilmeniz gereklidir.

Bu konudaki kişisel tercihimi Hosting’in ne olduğunu da anlattıktan sonra belirteceğim.

Hosting (Alan Adı Barındırma) Nedir?

Hosting’in kelime anlamı “Ev sahipliği yapmak”, “ağırlamak”, “barındırmak” tır. (Web hosting, Alan adı barındırma olarak da bilinir) Kelime anlamındanda anlaşılacağı üzere biraz önce anlattığımız domain name’i barındıracağımız yere Hosting denir yani bir ya da daha fazla web sitesiyle ilgili tüm materyallerinin (sayfalar, resimler, kodlar, flash dosyalar, videolar gibi) barındırılması, yayınlanması ve korunmasını sağlayan olay bu hosting’dir. Buradan çıkaracağımız sonuç Hosting olmadan Domain name bir işe yaramaz.

Hosting’i birde daha tam olarak anlayamayanlar için basit bir şekilde anlatmak istersek, bu iş için çoğu yerde verilen bir villa veya ev yaptırma örneği sanırım şu ana kadar verilen en iyi örnektir. Bende bu örnek üzerinden gitmek istiyorum.

Web sitemizi yaptırmak istediğimiz bir villaya benzetelim. Villayı sıfırdan yaptırmak için belli şeylere gerek vardır. (Arsa, inşaat ruhsatı ve inşaat malzemeleri gibi) Burada inşaat için alacağımız ruhsat Domain name (Alan Adı) dir. İnşaat malzemeleriyse Web sitemizi oluşturacak sayfalar, resimler, kodlar, flash dosyaları ve videolar gibi içeriklerdir. Villayı yapacağımız arsa ise bizim için hosting servisidir. Sanırım bu örneklem ile herkes neyin ne olduğunu anlamıştır.

Hosting Servisi seçerken nelere dikkat edilmeli?

Web Hosting servisini seçerken önemli olan ne kadar büyük alana sahip olduğunuz değil (Şu MB veya GB ile anlatılan olay), ilgili web hosting hizmetinin ne kadar hızlı olduğu ve en fazla ne kadar ziyaretçiyi kaldırabileceğidir. Bir web sayfasını kendi evinize server kurarakta barındırabilirsiniz ama bu seçenek hem çok pahalı, hemde çok büyük bir web şirketi değilseniz ve sitenizden ayda binlerce dolar kazanmıyorsanız gereksizdir. Bize genel yapıda bir web hosting çözümü yeterli olacaktır.

Domain ve Hosting Servisi hakkındaki Kişisel Tercihim

Yazının ilerleyen kısmında Domain ve Hosting almak için kullandığım siteleri size tanıtacağımı söylemiştim. İlk önce böyle bir işe kalkışmışsanız, elinizde bir Kredi Kartı veya Sanal Kredi Kartı olmalı. Eğer elinizde bir Domain name yoksa Hosting + Domain’i birlikte almak iyi bir seçenektir ama ben domain’i ayrı hosting’i ayrı alırım diyorsanız Domain için Domain.com‘u önerebilirim. Yurtdışı firması olduğu için korkmanıza gerek yok. Oldukça iyi bir hizmete sahipler ve sorun işlemlerde bir sorun olmuyor. Ben uzun bir süredir kullanıyorum.

Hosting içinse Dreamhost‘u öneriyorum. En iyilerden biri olan servis hem hızıyla, hem de kaldırabileceği ziyaretçi sayısıyla bize istediğimizi veriyor. Neredeyse çoğu şey sınırsız olarak geliyor. (Dikkat: Eğer sitenizi ASP ile kodluyorsanız, bu web hosting işinize yaramaz. PHP ile kodluyorsanız, bu hosting tam size göre) Sign Up Now‘a tıklayıp bilgileri yazıyorsunuz ve 2 haftalık bedava hosting’i kazanıyorsunuz.

Önemli: Dreamhost‘a Üyelik işlemleri sırasında Coupon code yazan yere DEGRE9 yazarsanız, yıllık 119.40 dolar olan hosting fiyatından 55 dolar düşüyorlar böylece 64.40 dolara en iyi hosting servisine 1 yıllığına sahip oluyorsunuz.

Burada dikkat etmeniz gereken üyelik bilgilerinizi güzelce doldurmak ve yanlış hatırlamıyorsam, Kredi kartı bilgilerinizi girdikten sonraki ekranda gelecek Coupon Code‘u doğru yere yazıp indirimden yararlanmak.

Bir artısı da eğer yıllık domain alacaksanız üyelik sırasında yukarıdaki resimdeki ekranda üstteki şıkkı seçip aşağıya almak istediğiniz domain adresini yazın, eğer o adres boştaysa onu da bedava olarak almış olacaksınız. Yani yeniden hesap yapmak gerekirse normalde “119.40 dolar + 10 dolar = 129.90 dolar” a gelecek olan site harcamanız 64.40 dolara yapmış olacaksınız. Bu fiyatı neden düşürüyorlar diye düşünüyorsanız, ben şu anda bu servisi kullanıyorum ve bana böyle bir olanak sunmuşlar, bende bunu paylaşıyorum, Çünkü bende böyle bir kupon kodu kullanarak düşük fiyat ile Dreamhost’a geçmiştim.

Üyeliğin her yerini adım adım anlatmıyorum. Çünkü bu işlerle uğraşıcak birinin zaten bu konuda belli düzeyde ingilizceye sahip olduğunu veya sezgilerini kullanarak üyeliği tamamlayabileceğini düşünüyorum. Hiç yoktan ingilizce-Türkçe sözlük kullanarak kolayca üye olabilirsiniz. 1 Yıllık hosting almayı kafaya koymuşsanız ilerleyen ekranda aşağıdaki resimdeki gibi ortadaki şıkkı seçmeyi unutmayın.

Eğer bu fiyat size pahalı gelmişse Yıllık olarak düzgün bir web hosting servisi seçmek istiyorsanız yaklaşık olarak 100 dolar vermeniz gerektiğini göz önüne almayı unutmayın. Eğer 2 haftalık Bedava üyelik sırasında dreamhost’u beğenmemişseniz. Hesabı kapatabiliyorsunuz, böylece paranız gitmemiş oluyor.

Sonuç

Bu konu altında bütün yazdıklarım kendi kişisel görüşlerim ve önerilerimdir. Konu hakkında farklı hosting ve domain servisleri hakkında bilgisi olanlar yorumlar aracılığıyla konuya eklemede bulunabilirler. Böylece okuyuculara da daha fazla seçenek sunmuş oluruz.

Hosting ve Domain almak isteyenlere;

DreamHost Coupon Code / Kupon Kodu: DEGRE9

Web hosting alırken işletim sistemini seçmenin ne alakası var diyorsanız, aslında çok alakası var. Alan Adınızı barındırdığınız bilgisayarlarda işletim sistemleri olan bilgisayarlardır. Tabi evde kullandığımız gibi işletim sistemleri kullanmazlar, server’lar için üretilen versiyonlarını kullanırlar. Bu yüzden işletim sistemi seçmek önemlidir. Bunun içinde ilk önce sitenizi hangi dilde kodlayacağınızı bilmelisiniz.

Kodlama için Hangi Dili Kullanıyoruz?

Burada dil dediğimiz ingilizce, türkçe gibi şeyler değil tabiki. Bunlar basitçe anlatmak gerekirse web sitesi programlama dilleridir. Eğer sayfalarınızı ASP veya .NET ile birlikte Access veya MSSQL veritabanıyla birlikte kullanmak istiyorsanız Windows tabanlı hosting paketlerini tercih etmelisiniz.

Onun yerine Php, Cgi ve Perl ile birlikte Mysql gibi veritabanları kullanmayı düşünüyorsanız, Linux tabanlı (ubuntu gibi) hosting paketlerinden birini seçmeniz doğru tercih olacaktır. Eğer sizde PHP kodluyorsanız ve Hosting arıyorsanız aşağıdaki linkini verdiğim konuya göz gezdirin;

http://ilgisel.com/blog/yazi/domain-ve-hosting-nedir-hosting-servisi-secerken-nelere-dikkat-edilmeli/

Linux Hosting paketleri genel olarak Windows hosting paketlerine göre daha uygun fiyatlı ve daha stabildir. Güvenlik açısından Linux işletim sistemi, kullanım ve kurulum açısındansa Windows işletim sistemi tercih sebebiniz olacaktır.

Tabi işin bir diğer kısmı da eğer sitenizde dinamik yapıda dosyalar (ASP, PHP gibi) kullanmayacaksanız yani siteniz statik HTML bir site olacaksa Windows ya da Linux işlerim sistemi tercihi sizin için fark etmeyecektir.

Bir Blogger olmak, bir blog kurup, yazılar yazmaktan ibaret değildir. Blogger gelişen web teknolojilerine göre sitesini daha ilgi çekici kılmayı da bilmelidir. Bunun dışında Blog’un özelliklerini de bilmesi gerekir. Bu özelliklerin bir kısmını bu yazıda topladım.

Arşivler

Blog sistemi sitedeki yazıların takip edilmesi açısından da oldukça elverişlidir. Bloglarda bulunan Arşiv sistemi sayesinde eski yazıları ayına ve yılına göre bulabiliriz. Bir Blog’un anasayfasında Ocak 2010-Şubat 2010 şeklinde giden linkler bulunabilir veya Arşivler belli kategorilere bağlanarak, kategori bazında istediğimiz eski yazılara daha çabuk ulaşmamızı sağlayabilir.

Bunların dışında Blog sisteminde yazılarımızı Alfabetik veya Yazara göre de sıralayabiliriz. Aslına bakarsanız bu anlamda seçeneklerimiz neredeyse sınırsız. Yazarın daha önceden belirlediği Anahtar kelimelere (Tags-Etiketler) göre de sıralama yapıp örneğin girilen sitedeki “WordPress” etiketine sahip konuları listeleyebiliriz. Bu özellik Blog yazmayı kolaylaştırdığı gibi, Blog sisteminin nasıl bu kadar popüler olduğunu da görmemizi sağlıyor. Yazarın pek bir uğraş göstermeden yazdıklarının istenilen şekilde sıralanması, hem yazar, hem de ziyaretçi için oldukça iyi bir özellik olmuştur.

Beslemeler (Feeds)

Türkçesi çok değişik bir anlama denk gelse de Feeds‘in türkçesi budur. Bu özellik sayesinde Blog’lar ziyaretçiler tarafından daha kolay ziyaret edilir. Blog’umuza her yeni konu yazdığımızda, bu aynı anda Feed‘e basılır ve bizi bu yolla takip eden insanlara gönderilir. Bunu gerçek yaşamdan örnekle anlatmaya çalışırsak, bir gazeteye abone olan insanların bahçesine veya kapısına her sabah gazete bırakılması gibi işler. Tabi Blog sisteminde bu gazete gibi yavaş değil, ondan daha hızlıdır.

Bu özellik yardımıyla ziyaretçiler ilgili siteye hergün girmese de kendi Okuyucuları (RSS, Atom Reader gibi) yardımıyla yeni konuları görür ve en son haberleri anında alıp, ziyaretçiyi sitedeki her yeni konu hakkında haberdar eder. Feed çeşitleri olarak RSS (“Rich Site Summary” veya “Really Simple Syndication“), Atom ve RDF dosyaları bulunmaktadır. Bu çeşitlemeleri eğer ilgi çekerse ileride daha detaylı olarak anlatabilirim.

Linkler (Blogrolls)

Blogrolls, kategorilendirilmiş veya kategorilendirilmemiş linkler topluluğudur. Genel olarak dost siteler yada yazarın beğendiği ve kendi Blog’unda paylaşmaya değdiğine inandığı kaynakları listelediği linkler dizisidir. Blog’larda Blogrolls genel olarak Sidebar‘da (Sitenin sağında yada solundaki dik sütunda) veya tamamen ayrı bir sayfada bulunur. Bazı Blog sistemleri içinde Blogroll olayı bulunmadığı için BlogRollingcom gibi siteler kullanılarak bu açık giderilmektedir. Biz WordPress çiler olarak böyle bir şeye ihtiyacımız yok çünkü WordPress içinde Built-in olarak Link Manager (Bağlantılar) adı altında bu özellik bulunmakta. Böylece WP kullanıcıları bu özelliği kullanmak için 3. parti çözümler bulmak zorunda değiller.

Yorum Yönetimi

Blog sistemlerinin en önemli özelliklerinden biri yorum sistemidir. Bu sistem sayesinde siteler interaktif birer organizma olurlar. Pek fark edilmese de bu sistem, benzer konularda yazılar yazan Blogları birbirlerine bağlar ve bilgi akışı daha güzel işlemeye devam eder. Ziyaretçi konu hakkındaki bir bilgisini paylaşabilir, bir soru sorabilir veya bir blog yazarı Trackbacks, Pingbacks sayesinde diğer bloglar ile etkileşime geçebilir.

Bu sistemde insanın canını sıkan en büyük sorun Spam/Fake (Sahte) yorumlar dır ama bunların çoğunun çaresine de Akısmet adlı eklenti bakmaktadır. Yorum Yönetimi ve Sistemi altında demin kısaca değindiğimiz başlıkları aşağıda sıralı biçimde görebilirsiniz.

• Trackbacks
• Pingbacks
• Yorum Moderasyonu
• Spam Yorumları

WordPress, dünyanın en yaygın içerik yönetim sistemlerinden (CMS) biridir. Yaygın olarak kullanılmasının temelinde açık kaynak kodlu yapısı, kolay kurulumu ve kullanıcılar tarafından üretilen tema ve eklenti desteği bulunmaktadır.

WordPress GPL lisansı altında ve PHP ve MYSQL u kullanarak inşa edilmiş kişisel bir Blogging yazılımıdır. Taze bir yazılımdır ve kökleri ve gelişimi 2001 yılı civarlarına dayanır. Atiktir, Hızlıdır, güzeldir, cicidir :) Web standartlarına odaklanarak, kullanıcı tecrübesinide arkasına alarak ilerleyen WordPress kısa zamanda mevcut bir araçtan daha farklı olarak ele alınmaya başlanmıştır. Açık Kaynaklı (Open Source) olan WP, ona gönülveren topluluğuyla birlikte daha da ileri gidecektir.

WordPress’in Özellikleri Nelerdir?

WordPress güçlü bir kişisel yayım platformudur ve internette bir yayımcı olarak sizin tecrübenizi mümkün olduğu kadar güzel ve çekici hale getirmek için tasarlanmış muhteşem bir özellikler setiyle gelmektedir. Kullanıcıya özgürce konularını yayınlayabildiği, standartlara dayalı, hızlı, kişisel ve duyarlı ayarlarıyla ve customize (uyarlanabilir) yapısıyla gerçek bir yayın platformudur.

Lisans ve Platform

• Lisans: WordPress GPL tarafından lisanslanmıştır
• Platform: PHP (4.3) ve MySQL (4.1.2)

WeBlog’un Yönetimi ve Denetimi

Local (Yerel) olarak Kurulu

WordPress kendi web sunucunuza ya da paylaşılan hosting hesabınıza kurulmak için tasarlanmıştır. Bu özellik size weblog üzerinde tam bir kontrol sağlamaktadır. Üçüncü kişiler tarafından host edilmiş servislerden farklı olarak, weblogunuzla ilgili her şeyi modifiye edebilir ve eğer ihtiyacınız olursa weblogunuzla ilgili her şeye ulaşabileceğinizden emin olabilirsiniz. Yani WordPress evinizdeki bilgisayarınıza veya internet’ bağlı olmayan bir iç ağa bile kurulabilir.

Taşınabilir Core (Çekirdek)

WordPress’le ilgili dosyalar ağacına sahip olmak isteyebilirsiniz, bu şekil herkesin görebileceği weblogunuzun back-end’inde sergilenecektir, weblogunuzla aynı dizinde olabileceği gibi farklı bir dizinde de olabilir. Örneğin blogunuzun sizin web servis sağlayıcınızın herkesin görebileceği kökünde ya da hostinginizde public_html olmasını istiyorsanız ve WordPress ile ilgili dosyaları ve dizin ağacını public_html/WordPress’da saklamak istiyorsanız, yapabilirsiniz.

UTC Dostu (UTC Friendly)

WordPress, Blog’unuzdaki saat ve tarih ayarınızı dünyanın her yerinde geçerli zaman olan UTC’ye göre ayarlamanıza izin verir, böylece veritabanınıza kaydedilmiş olan zamanla ilgili bütün elementler, GMT değerleriyle kaydedilmiş olacaktır ki bu da dünyanın her yerinde geçerli olan bir standarttır. Bu özellik sayesinde yurtdışından Hosting almışsanız, konunuzu yazdığınız tarih olarak Server’ınızın saati değil, kendi yerel saatiniz kayıt edilebilmektedir.

Kullanıcı Yönetimi (User Management)

WordPress kullanıcı girişlerini kontrol amacıyla farklı kullanıcı seviyeleri kullanabilmektedir. Bu özellik sayesinde bireysel kullanıcıların (site ziyaretçilerinin) sizin weblogunuzun içeriğini değiştirebilmelerini, yeni yazı yazabilmelerini onların kullanıcı seviyelerini değiştirerek sınırlandırabilir veya tam tersini yapabilirsiniz.

Kullanıcı Profilleri (User Profiles)

WordPress bloglarında kullanıcı eğer istiyorsa Eposta adreslerini, ismini ve bunun gibi bir kaç bilgiyi tanımlayıp kendine bir profil oluşturabilir ve bu profilin nasıl sergileneceğini de ayarlayabilirler.

Kolay Kurulum ve Versiyon Yükseltme

WordPress’in ünlü 5 dakikalık kurulum basitliği ve kullanım kolaylığı açısından yenilemez bir konumdadır. Blogunuzu en son sürüme yükseltmekte kurulum kadar kolay ve basittir, Üstelik daha da kısa sürmektedir.

Dinamik Sayfa Oluşumu

Weblogunuzu ya da görünüşünü her güncellediğiniz zaman bütün sayfalarınızı yeniden inşa etmek yok artık. Bütün sayfalar bir izleyici tarafından her talep edildiğinde database’iniz ve template’leriniz kullanılarak oluşturuluyor. Bu demek oluyor ki weblogunuzu ya da tasarımını mümkün olduğu kadar hızlı güncellemek ve istenilen depolama alan kullanımı minimum olmaktadır.

Uluslararası olmak ve Localleşmek (Internationalization and Localization)

WordPress ile istediğiniz yere, istediğiniz şekilde bir Blog yerleştirip, istediğiniz dil seçeneğiyle yayınlayabilirsiniz. Bunun için Gettext metodu WordPress’i en geniş alana tercüme etmek ve yerleştirmek için kullanılmaktadır.

İşinizi Yaymak, Reklamını yapmak

Feedler (Beslemeler)

Feed’ler, RSS 1.0 (diğer adıyla RDF), RSS 2.0 ve ATOM şartnameleri tamamen WordPress tarafından desteklenmektedir, ve dahası, neredeyse weblogunuzdaki bütün sayfalar okuyucularınızın abone olabileceği birleştirilmiş bir ana feed’e sahiptir. En son yazdıklarınız, kategorileriniz, yorumlarınız yani daha önce söylendiği gibi herşey için bir feed bulunmaktadır. Okuyucularınızın weblogunuzun daha fazla farklı bölümlerini izlemeye alması, sizin sözünüzü bütün dünyaya yaymanızı kolaylaştıracaktır. WordPress aynı zamanda enclosure’larla birlikte RSS2.0′ı da tamamen desteklemektedir, bu özellik sayesinde mp3 dosyalarını (podcast’ler gibi) RSS’nize eklemek çocuk oyuncağı olacak.

Sıradışı Kalıcı Bağlantılar (Cult-Free Permalinks)

WordPress’in bu özelliği sayesinde konularınız, kategorilerinizi, etiketleriniz ve sayfalarınız SEO dostu, arama motorları tarafından daha kolay indekslenebilir yapıda bulunur. WordPress’in kullandığı temiz URL’ler gelişmiş bir kullanıcı tecrübesi oluşmuş olur.

Uluslararası Blog Bağlantıları (Inter-Blog Communication)

Her geçen dakika birbirine daha da yakınlaşarak bağlanan dünyada WordPress PingBack ve Trackback adlı özellikleri ile yine bir adım ileride bulunmaktadır. Bu iki özellik diğer Bloglara bağlanmanın iki kullanışlı yoludur. Bu özellikler karşılıklı kullanıldığı takdirde benzer içerikli Bloglar birbirlerine yakınlaşarak, güzel bir bilgi havuzu oluştururlar.

Tasarımı Kendimize Uyarlamak

Tema Kullanımlı Tasarım

WordPress, temaları sayfaları dinamik bir şekilde düzenlemek için kullanır. İçeriğin görünümü, tema editörü aracıyla ya da tema etiketleriyle düzelterek kontrol edilebilir ve bu özellik sayesinde istenilen tasarım bir tık uzağınızda olur.

Template ve Dosya Editörü

WordPress içinde çok gelişmiş olmasa da ilgili Template’i hemen düzenleyecek bir dosya editörü ile birlikte gelir, Böylece sitenin tasarımında belli bir hata görüyorsak, bu hatayı düzeltmek için üçüncü nesil bir yazılım aramak zorunda kalmayız ve olaya anında müdahale edebiliriz.

Template Etiketleri

WordPress’teki Template (Taslak) Etiketleti Blogunuzda gösterilen bilgiyi ve içeriği tasarlamanızı kolaylaştırır. Böylece Blogunuzu tasarlamak için PHP’yi çok iyi bilmeniz gerekmemektedir.

Temalar

WordPress’te internet üzerinden bulduğunuz hazır temalarla sitenizin görünüşünü ve tarzını değiştirebilirsiniz ama benim fikrim ilk başta hazır temalar kullansanızda, ilerleyen zamanda kendi temanızı yaratıp, Eşsiz bir tasarımla ziyaretçilerinizin karşısına çıkmanızdır.

Eklentiler

WP’nin en gerekli ve detaylı bölümü eklentileridir. Bu özellik yardımıyla Blog’unuzun çekirdek fonksiyonelliğini genişletebilirsiniz. Bir çok kullanıcı tarafından geliştirilen eklentileri internet üzerinden bulabilir ve Blogunuza uygun olanları yükleyebilirsiniz.

İçerik Yaratmak

Şifre Koruma

Eğer makalelerinizden biri yada bir kaçını herkesin görmesini istemiyorsanız, bu özellik sayesinde makalenize bir şifre veya soru vererek koruma altına alabilirsiniz.

Yazılarınızın gelecekte yayınlanması için ayarlayın

WordPress’te yazdığınız yazıyı anında yayınlanız gerekmez, doğru ayarları yaparak yazınızın ileri bir tarihte ve saatte yayınlanmasını sağlayabilirsiniz. Özellikle tek işi Blog yazmak olmayan insanlar için, konu yazıp buna belli tarih atamak güzel bir özellik.

Çok Sayfalı Yazılar

Eğer yazdığınız yazı çok uzunsa bunu sayfalara ayırabilirsiniz, Böylece ziyaretçi yazıyı okurken daha kolay okur.

Dosya/Resim vb Yüklemek

WordPress’te Dosya ve resim yükleyebilir, bunları makalenizde göstermek için linkleyebilirsiniz. Resim yüklemeniz sırasında veya daha sonrasında yüklediğiniz resmin daha küçük boyutlarını yaratmak için ilgili resmi düzenleyebilirsiniz.

Kategoriler

Yazılarınızı kategoriler, alt kategoriler ve daha alt kategoriler halinde organize edebilirsiniz.

Gülücükler (Emotions)

Tam Türkçe çevirisi bunun gibi birşey olsa gerek duygular pek uygun gelmedi bana ingilizce kalmasına da içim el vermedi. Neyse WordPress karakter smile (gülücük) lerini grafik imaj haline çevirebilir, tabi eğer öyle olmasını istiyorsanız. (Mesela ben istemiyorum ) :)

Taslakları Saklamak

Bitmemiş ve daha şekillenmesi gereken yazılarınızı daha sonra yayınlamak için taslak olarak kaydedebilirsiniz.

Yazılarınızı Gözden Geçirin

Yayınla (Publish) e basmadan önce, yazınızın istediğiniz gibi olduğundan emin olmak istiyorsanız, makalelerinizi önizleme yardımıyla görebilirsiniz.

Masaüstü Araçları

Blogunuzu güncellemek için browser’a kullanmanız gerekmemektedir, blogger API ya da metaweblogu desteklediği sürece istediğiniz masaüstü bloglama aracını kullanabilirsiniz.

Eposta yoluyla Yazın

Yazılarınızı Eposta halinde gönderebilir ve blogunuzda yayınlanmasını sağlayabilirsiniz.

Bookmarklets

Tarayıcınıza WordPress tarafından sağlanan “Press It!” bookmarklet’inizi ekleyin ve tarayıcınızda güncel olarak gösterilecek bir linkle makale yaratmak için bir kısayol sahibi olun.

Sidebar

Eğer bookmarklet’lerden hoşlanmıyorsanız, yardımsever Sidebar’ı kullanabilirsiniz.

Biçimlendirme

WordPress’i kelimelerinizi daha akıcı ve sayfalarınızı daha çekici hale getiren bir şey olarak düşünün. WordPress, içeriğinizi temizlemek için yazı biçimlendiren eklentiler nakleder ve yazılarınıza typografik iyileştirmeler yapar.

Arşivleme ve Arama

Arşivleme

Uzun zamana yayılmış bir yazı yayınlama döneminden sonra, önemli olan yazılarımızın nasıl organize edildiğidir ve bunun için WordPress size birkaç hazır seçenek sunar. Yıllık, aylık, günlük, haftalık, kategori olarak, yazar olarak arşivlerinizi seçebilir, bir etiketi kullanarak bu linkleri kolayca ana sayfadan (ya da başka bir sayfadan) arşiv sayfasına linkleyebilirsiniz. WordPress sayfaları dinamik bir şekilde oluşturulduğu için bütün arşiv sayfaları sunucunuzda ek bir alan gerektirmeksizin sergilenebilmektedir.

Arama

WordPress, blogunuza gelen bütün ziyaretçilerin aradıkları şeyi bulabilmesi için built-in fonksiyonlu bir arama aracına sahiptir. Eğer sadece arama istemiyor, Arama motorlarından gelen insanların aradıkları şeyi daha kolay görmesini istiyorsanız size Search-hilite pluginini öneririm. Search-Hilite sayesinde ziyaretçinin Blogda aradığı şeyi daha da kolay görmesini (veya gözüne çarpmasını) sağlar. Yani WordPress’te arama eğlencelidir.

Tartışmalar ve Yorumlar

Topluluk İnşaetme

WordPress YMCA değildir ama webloglar etrafında topluluklar oluşturulmasına, yorumlar, trackback’ler, pingback’lerin kullanımıyla yardımcı olur, ziyaretçiyle temasta olmanızı sağlar ve arkadaşlıkların gelişmesini teşvik eder.

İzinli HTML Etiketleri

WordPress’in izin verdiği varsayılan HTML tag’leri (etiketleri), insanlara yorumlarında sizin bilgilerinizle ya da sunucunuzla uzlaşmadan HTML kullanmasına izin veren mantıklı bir çözümdür.

Denetim (Moderation)

WordPress’in Moderasyon seçenekleri kontrol manyakları için birebirdir. Şimdi bu özelliğe yakından bakalım;

• Belli kelimeleri içeren yorumlar
• Belli bir ip adresinden postalanan yorumlar
• Daha önce Blog’da görülen aynı yorum
• İzin verdiğinizden daha çok sayıda link içeren yorumlar

Bu moderasyon seçenekleri yalancı/sahte yorumcuları ve diğer salakları uzakta ve kontrolde tutar.

Bildiri (Notification)

Bir WordPress Blog’u sizi kendi içinde tutmak için her yorum yazıldığında yada moderasyon beklediğinde size eposta atabilir.

Bağlantı (Link) eklemek ve Yönetmek

WordPress’te Blogroll sizin sık sık okuduğunuz blogları linklediğiniz yerdir, dışarıda bir yerde iyi bloglar olduğundan insanları haberdar etmenin bir yoludur. WordPress’in içinde hazır bulunan link yöneticisi sizin bu linkeri zaman kaybetmeden, hızlı ve kolayca eklemenizi ve yönetmenizi sağlar.

Bookmarklet

Güç sarf etmemek tarayıcınızdaki bookmark’lara ya da favorilere ekleyebileceğiniz bir bookmarklet ile başlar. İlginç bir blogun ya da web sitesinin linkini eklemek, bir daha o blogu veya web sitesini ziyaret ettiğinizde bookmarka ya da favorilere tıklamak kadar basittir.

Kategorizasyon

WordPress’te Blogroll’ladığınız bağlantılar kategorize edilip güzel bir şekilde organize edilebilir.

İçe aktarmak (Importing)

Bir listeniz veya OPML dosyası olarak linkleriniz mevcutsa, bunları WordPress blogunuza (dışardan) ekleyebilirsiniz. Buradan anlayacağımız daha önce başka bir sistemde yazdığımız yazılarımızı bir kaç özellik yardımıyla WordPress Blog’umuza nakledip, yayınlayabiliriz.

Dışa Aktarmak (Exporting)

WordPress’te içe aktarma özelliği olduğu gibi aynı OPML dosyasını dışarıya da aktarabiliriz. WordPress Blog’umuzdaki bütün veya belli yazarın konusunu başka bir Blog’a veya desteklenen yere (veya biçime) gönderebilmek için dışarı aktarabiliriz.

Görüntüleme (Displaying)

WordPress’te herşeyde yaptığınız gibi özel etiketler sayesinde Blogroll’unuzu da istediğiniz şekilde görüntüleyebilirsiniz. Örneğin alfabetik sıralama, derecelendirerek sıralama, güncellik sırası gibi.

Sonuç

WordPress’teki bir çok özelliği ve bölümü bu konuyla birlikte tanımış olduk, WordPress’in basit bir Blog olmadığını az çok kavramış olmanızı umarım. Burada geçen konular hakkında detaylı yazılar WPBilgini içerisinde yer almaktadır. Daha derin bilgi için diğer konulara göz gezdiriniz.

Pingback’ler, Trackback‘lerdeki bazı problemleri görüp, bu problemleri çözmek amacıyla oluşturulmuştur. Bu yüzden Trackback’ler ile Pingback’ler birbirlerine benzerler. Bu yüzden Trackbackler’deki gibi günlük yazarları arasında iletişimi arttırmak, okuyanlara araştırdığı konuyla ilgili daha iyi kaynak sunmak gibi amaçları pingbacklerde de vardır.

Trackback leri merak ediyorsanız Trackbacks (Geri İzleme) Nedir? Nasıl işler? konusuna göz atabilir ve Trackback’lerin de ne olduğunu anlayabilirsiniz.

Pingbackler ile Trackbackler arasındaki farklar

• İkisi de tamamen farklı iletişim teknolojileri kullanırlar (XML-RPC ve HTTP POST)
• Pingbackler içerik göndermezler

Mantığı Nedir?

• A Kişisi Blog’una bir yazı yazar
• B Kişisi kendi Blog’una bir yazı yazar, A kişisinin yazısını linklendirir. Eğer iki Blog’da da Pingback alımı/gönderimi açıksa sistem A kişisinin Blog’una otomatik olarak pingback gönderir
• A Kişisi bu pingback’i alır ve B kişisinin Blog’una onay gönderir ve böylece sistem işlemiş olur

Bazıları Trackback’lerin Pingback’lerden daha çok işe yaradığını söylüyorlar. Onlara göre A kişisinin yazısını ziyaret edenler, B kişisinin de Blog’unda ne söylemek istediğinden haberdar olabiliyor ve daha fazlasını okumak için B kişisinin Blog’una gidebiliyorlar.

Bazılarıysa Pingbacklerin daha işe yaradığını söyleyerek, pingback’lerle onaylı iletişim sistemi kurulabildiğini örnek gösteriyorlar.

Blog, Weblog kelimesinin bir türevidir ve Türkçe’de “Günlük” olarakta geçmektedir. Bloglara istediğinizi yazabilirsiniz, isterseniz gerçek bir günlük gibi başınızdan geçenleri yazın, istersenizde bir konuyu seçip o konuya dair şeyleri yazın.

Bloglarda bulunan yorum sistemi sayesinde Blog’u yazan yazar dışında ziyaretçilerde kendi fikirlerini dile getirebilir ve içeriğe ek bir değer katabilir.

İnternet üzerindeki bulunan çoğu Blog belli bir konuya odaklanarak, o konu hakkında yazıların bulunduğu siteler olarak hizmet vermektedirler. Misal olarak İlgisel’de belli konular üzerine odaklanarak, bu konu hakkında öğrenilmesi gerekenleri ve aranan şeyleri içerisinde barındırmaya çalışan bir yapıda bir sitedir.

Genel olarak Blog’ların ortak yanları aşağıda sıralandığı gibidir;

• Tarih sıralamasına göre en yeni konuların en üst sayfada bulunduğu anasayfaları vardır
• Eski yazılar için bir Arşiv sayfası
• Ziyaretçilerin yorum yazabilmesi için yorum alanı
• İlgili sitelerin bulunduğu Link listesi (Blogroll)
• RSS, Atom gibi bir yada birden fazla feed’inin bulunması

İstisnalar dışında yukarıda sıralananlar genel olarak bir Blog’da bulunan öğelerdir. Bazı bloglar bunların dışında ve ötesinde özellikleri de içerisinde barındırabilir. Eğer Blogların neye benzediği konusunda aklınızda bir fikir oluşmamışsa Blogs in Plain videosunu ingilizcesi olanlara öneririm.

Blog İçeriği

Blog’larda içerik yazar veya yazarların yazdığı yazılara, girişlere denir. Bir Blog genel olarak belli bir konuya odaklanır. Deminde belirttiğim gibi bazı bloglarda birden fazla yazar vardır ve hepsi kendi bölümüyle yada blog’un içeriğine uyan yazılar yayınlar.

Yorumlar

Blog sisteminde yorumlar büyük bir yer kaplar. Ona göre tasarlandığı takdirde içeriğe doğrudan birşeyler katar. Sitenizin interaktif olmasını istiyorsanız yorumlar bunu size verecektir. Böylece konunun yazarı ile ziyaretçiler iletişime geçerek ilgili konuyu daha işlevsel hale getirebilirler. Bloglarda ziyaretçilerin yorum yapabileceği alanlar tasarlanmıştır.

Yorumlar dışında “Pingbacks” ve “Trackbacks” denen şeyler vardır. Diğer Blog yazarları siteyi gezmeseler dahi, Blog sistemi içinde kendi bloglarında ilgili yazıyı link attıkları takdirde ilgili yazının altında çıkan ve ilgili yazıya ait blog yazarlarını bilgilendiren araçlardır.

Kağıt üzerinde Bloglar (Blogs in Plain), Blog’ların ne olduğu ve nasıl olduğu hakkında bize bir fikir vermek adına yapılmış. Biraz ingilizceniz varsa bu video’nun bahsettiklerini dinlemenizi isterim.

Sitenizi kurup, yönetmenize izin verilen sistemlere genel olarak CMS (Content Management System-İçerik Yönetim Sistemi) denir. Çoğu Blog yazılımı da CMS’nin daha değişik bir türüdür.

Blog sistemleri bir platform yaratma, ana bir alana sahip olmayı sağlarlar ve bunun yardımıyla paylaşmak ve anlatmak istediğimiz tecrübe ve bilgilerimizi internet üzerinden yayınlamamıza yardımcı olurlar.

Bazı CMS yazılımlarıysa daha sofistike özellikleri beraberinde getirebilirler. Blog’lar daha çok bir konuya ve olaya odaklananlar için elverişli bir alandır. Eğer çok büyük bir proje düşünüyorsanız, Blog’lar size yetmeyebilir. Tabi yeterince değişiklik yapıp, kendi eklentilerinizi yazdığınız takdirde Blog’larsa diğer CMS ler gibi davranabilirler.

WordPress, Blog sistemleri için zengin özelliklere ve kolay kullanımıyla öne çıkar. Yönetim paneli yardımıyla blog’unuzun davranışlarını ve sunum özelliklerini istediğiniz şekilde ayarlayabilirsiniz. Bu panel yardımıyla kolayca bir Blog yazısı yazarak, bir tuşla bunu yayınlayabilirsiniz. WP, Blog’daki yazınızın iyi görünmesini sağlar, yazı tipiniz kolayca okunur ve siteniz web standartlarına uygun bir şekilde internet düzleminde yerini alır.

TrackBack’in dilimizdeki karşılığı Geri izlemedir (Geri Bildirim de denir) Bu sistem Six Apart tarafından oluşturulmuş ve ilk olarak Movable Type Blog yazılımı ile ortaya çıkmıştır. (2002)

Özellikle günlük yazarları arasında iletişimi arttırmak, okuyanlara araştırdığı konuyla ilgili daha iyi kaynak sunmak gibi amaçları olan bu sistem, şu an birçok popüler günlük sisteminde built-in olarak yer almaktadır.

Gezi İzleme’nin Mantığı Nedir?

Trackbacks en basit anlamıyla blogların birbirlerine Bildirim göndermesine yarar. Örnekle pekiştirmek istersek;

• A kişisi Blog’unda bir yazı yayınlıyor
• B kişisi A kişisinin blog’una yorum yapmak istiyor ama bu yorumu yaptığında kendi Blog’undaki ziyaretçilerinde bunu görmelerini sağlamak ve kendi blog’unda A kişisinin Blog’undaki konu hakkında başkalarının yorum yapabilmelerini istiyor
• B Kişisi, A kişisinin yazısını konu içine alarak bir yazı yayınlıyor ve A kişisinin Blog’una bir Trackback gönderiyor
• A kişinin Blog’u bu izi alıyor ve bunu yorumlar alanında bir link olarak gösteriyor.

Bu örnekle birlikte sistemin çalışma biçimini anlamış olmalıyız. Başka bir yerde gördüğüm Trackbacks hakkındaki yorumda şöyledir.

Bir yazar, bir başka yazarın yazısını çok beğendi ve bu konu hakkında onu kaynak göstererek o da birşeyler yazmak istiyor diyelim. Belki de tamamen o kişinin yazdığı yazıya bir yorum olarak yeni bir yazı kaleme alıyor. Yazıyı yazıyor, yayınlıyor. İşte şu an sistemimizin çalıştığı kısma geldik. Odaklanmamız gereken bir problem var ortada. Bu iki yazı birbiriyle ilişkili. Birini okuyan diğerinden de haberdar olmalı çünkü birini beğendiyse muhtemelen o konuyla ilgili diğer yazıyı da okumak isteyecektir. Araştırma yapıyorsa muhtemelen diğer yazı da araştırma konusuyla ilgilidir…

Son yazılan yazıyı okuyanlar, ‘o beğenilen yazı’dan haberdar olacaktır, çünkü yazar ‘o çok beğendiği yazı’nın adresini vermiş olmalı. Ama diğer taraftan, o beğenilen yazıyı yazan bu durumdan habersiz (tabi son yazıyı yazan arkadaş haber vermediyse veya kendi yorum olarak “şöyle bir yazdım” demediyse…). O beğenilen yazıyı okuyanlar yeni yazılandan habersiz…

Geri izleme sistemi, tam olarak bu problemi çözmeyi sağlıyor. Orjinal yazının bulunduğu sayfaya, diğer yazının kaynak gösterilen yerin de içinde bulunduğu bir parçasını iliştiriyor, bağ kuruyor. Bu sayede orjinal yazı ve o konu hakkında yazılmış, o konunun geçtiği tüm yazılar listelenebilmiş, iletişimi sağlanmış oluyor. (shapcy.com)

Bir konuyu anlatmanın en iyi şekli onu uygulamaktır. Bu yazıda bende Trackback yaparak konuyu zenginleştirdim.

Trackbacks (Geri İzleme) nin bize Faydası Nedir?

Bu olaydaki ana fikir daha fazla insanı interaktif Blog ortamına çekerek, Blogları birbirlerine yakınlaştırmayı sağlamasıdır. Böylece benzer konulardaki Bloglar arasındaki bilgi alışverişi üst seviyelere çıkıyor ve bu bloglar her iki taraf içinde daha doyurucu hale gelmiş oluyor.

Üzücü olan olay şu an için Trackback gerçek veya fake olup olmadığını tam olarak anlayamıyoruz. Bazı Trackback lerde aynı site içindeki A konusunda B konusu hakkında bahsediliyorsa ortaya çıkabiliyor.

Bir süredir Web 2.0 kavramının ne olduğu hakkında NET üzerinde araştırma yapıyorum ve farklı yerlerde okuduğum yazıları harmanlayarak ve kendimden birşeyler katarak önümüzdeki süre zarfında konuyu size sunmayı istiyorum.

Bu Makale Nedir? Web 2.0 Nedir?

Bu Makale zaten başlıktanda anladığınız gibi Bence Web 2.0′ın ne anlama geldiğini anlattığım bir makaledir. Son dönemde şirketlerin şişirmesiyle Web 2.0 sanki sadece şekilli bir çok tasarımdan oluşan Lolipop (Bu benim benzetmemdir) siteler gibi lanse edilse de aslında Web 2.0 teknik ile anlaşılır tasarımın birleştiği bir akımdır. (Buradaki hoş tasarımlar kullanıcıyı siteye çekmek için oluşturulmuş yardımcı bir araçtır)
Dediğim gibi Web 2.0 bir kelime değil bazı şeylerin birleşmesinden oluşan, tartışmaya açık bir akımdır ve derinine inildiğinde Web’in geleceğidir.

Web 1.0 ile 2.0 arasındaki Farklar

Internet’in ilk zamanlarından beri site ziyaretçisi ve bazende web site sahibi olarak (Ortaokul ve Lise çağlarında bedava hostingler kullanarak web tasarımıyla uğraşmıştım) Web 1.0′ın kısıtlı dünyasını biliyorum. Web 1.0 ziyaretçinin okuyucu olduğu bir yapıdan ibaretti. Ziyaretçinin siteden istediğini alıp gittiği tek taraflı bir sistemdi.

Daha çok Etkileşim

Web 2.0′ın bence en büyük artısı Ziyaretçileri basit bir okuyucu olmaktan çıkarıp; siteyle etkileşim halinde, siteyi sömürmek yerine karşılıklı alışveriş yapan bir kişi haline getirmesidir. Bu alışverişten iki tarafında memnun kalması da sistemin doğru işlediğini gösteren bir veri olarak bize sunulmuştur.

Bu sistemde Ziyaretçi kapının dışındaki adam olmaktan çıkıp, gezdiği ortamı değiştirebilen, ona birşeyler katan bir kişi haline geliyor. Tabiki bu anlatım Web 2.0 nedir? sorusunun yanıtını vermiyor. Bu sadece onun özelliklerinden bir tanesi.

Bloglar

Şu anda bu konuyu okuduğunuz yer Benim Blog’um (Genelde “Blog” kelimesi “Günlük” olarak Türkçeye çevriliyor). Buraya nerden geldin diyebilirsiniz. Bloglar’da Web 2.0 ın bir koludur. Web 1.0′da kişisel siteler olarak adlandırılan yapı, bu akımla Bloglara dönüşmüştür. Esnek ve kolay anlaşılır yapısı olması nedeniyle biraz uğraşan herkes ortalama bir Blog sahibi olabilir. Demin anlattığım ziyaretçi bu konumda sanki sadece bir okuyucuymuş gibi gözükse de, istediği konunun altına yorum yazarak yazının eksik kalan yanları hakkında olumlu yada olumsuz eleştiri yapabilir, eksikleri veya yanlışları düzeltmeye yönelik şeyler yazabilir ve eğer site sahibi izin veriyorsa, bilgili olduğu bir konu hakkında site için yazılar yazan bir editör haline gelebilir. Ülkemizde buna benzer birden fazla güzel örnek vardır ama yurtdışındaki kadar ses getirdiği söylenemez.

Web 2.0 ın Tanımı

Web 2.0′a bir tanım bulmak gerekirse Bence basit olanı, kolay anlaşılabileni, çabuk ulaşılanı tasarlayarak, site ile ziyaretçi arasındaki etkileşimin en üst seviyede olabileceği bir yapıda eldeki bütün teknikleri harmanlayarak oluşturulan bir Web hizmeti yaratmaktır. Bu hizmeti yarattığınızda maksimum faydayı sağladığınız için Arzda ona göre şekillenecektir (Yani ziyaretçi sayınız yüksek olacaktır).

Projemizi nasıl Web 2.0 yaparız?

Tabi bunu anlatmak işin en kolay kısmı, Bana bunları neden anlatıyorsun, bana bunu yapmayı öğret diyenleriniz olabilir. Bu öğrenilecek birşey değil. Zaten teknik anlamda bende o kadar donanımlı değilim. Ben sadece diğerlerinin aksine Web’in geleceğinde olan düşünceyi kendimce size sunuyorum.

İşin aslında sadece şekilden ibaret olmadığını, şeklin yerinde kullanılarak sitenize olan ilgiyi arttırmak için bir ek olduğunu biraz olsun anlamışsanız, anlatmak istediğimi yakalamışsınız demektir. Bu düşünce aklınızda doğru şekillenirse web tasarımına ilişkin üreteceğiniz fikirler size hiç ümit etmediğiniz sonuçlarla geri dönebilir. Yaptığım tanımların yanlış olduğunu söyleyecekler tabiki olacaktır ama eğer anlattığımı iyi analiz ederseniz, dediğim sistemde kazanacağınızı zaten anlamışsınızdır. Web 2.0 sitelere birkaç örnek verirsek; Vikipedi, Youtube, Ekşi Sözlük, Facebook tur.

Örneklere odaklanın

Örnek verdiğim sitelere açıkladığım tanımı düşünerek bakarsanız tanımın doğruluğunu anlarsınız. Örneklerin hepsinde ziyaretçiler site için bilgi, video, bıcır (Widget) kısacası birşeyler üretebilmektedir; bunları yapamasalar bile en kötü ihtimalle yorum yazabilirler.

Ziyaretçinin alışverişinin ne anlamda olduğunu bu örneklerden farketmişsinizdir. Dikkat ederseniz bu sitelerin tasarımları kolay anlaşılabilen, istediğimizi çabucak bulabildiğimiz yapıdadır. Bunları kafamızda yorumlarsak çoğu kullanıcı yukarıdaki örnek siteler için birşeyler üretmek yada eklemektedir. Yapılan en ufak yorum bile siteyi iyileştirmek için atılmış bir adımdır.

Bir Beyin Fırtınasında ortaya çıkan Web 2.0′ın sınırları çizilmediği için hiçbirimiz tam bir açıklama yapamamaktayız ama bu sınırları bilinmeyen yapısıyla bu akım bize fikir üretmeyi aşılıyor. Web 2.0 dediğimizde bir kaç şey söylemek yerine beynimizi çalıştırıp yenilikçi birşeyler düşünmemize neden oluyor. Bu yapısıyla çoğu insana sadece bir reklam aldatmacası gibi görünsede, işin aslında öyle olmadığını görüyoruz.

Sonuç

Kesin bir anlam aramak yerine bu işin ustalarının neler anlattığını dinleyip, Web 2.0′ın araçları olan teknikleri inceleyip işimize yarayan yanlarını öğrenmek ve yurtdışındaki projelerle aramızdaki farkı kapatmaya çalışmak gerekir.

Eğer yabancı dilimiz yetiyorsa Global Projeler düşünüp bunları yeni akıma göre planlamamız ve uygulamaya geçirmemizin de zamanıdır. Global olarak benim sitem şekilli görünmüyor diye dert etmek yerine anlaşılan ve sade tasarımı tercih edip, içeriğinizi özgün ve anlaşılır seçerek olmayan şeylerin pekte göze batmamasını sağlayabilirsiniz.